KZ Mittelbau-Dora

Mittelbau-Dora, ook wel het concentratiekamp Mittelbau genoemd, was een naziconcentratiekamp dat in augustus 1943 in gebruik werd genomen nabij Nordhausen, ten zuiden van het Harz gebergte, waar ook al het Buchenwald kamp lag.

Het gehele Mittelbau-Doracomplex omvatte uiteindelijk circa 40 subkampen. Het belangrijkste doel van het kamp was niet het directe uitroeien van de gevangenen (zoals in Auschwitz of Treblinka wel gebeurde) maar gebruik van hen te maken als goedkope arbeidskrachten in de wapenindustrie, voornamelijk in de productie van V1's en V2's. 

De aanleiding voor de bouw van dit concentratiekamp, was het bombardement op Peenemünde in de nacht van 17 op 18 augustus 1943, waarbij het proefstation voor de ontwikkeling van raketwapens werd getroffen. Hierop werd besloten de productie van raketten te verplaatsen naar ondergrondse fabrieken. In de berg Kohnstein nabij Nordhausen was door de ontginning van anhydrietgesteente al een uitgebreid gangensysteem ontstaan.

Concentratiekampgevangenen moesten de mijngangen vergroten en verbouwen tot een rakettenfabriek, het zogenaamde "Mittelwerk". Vanaf januari 1944 werden in dit bedrijf, waarvan het Rijk eigenaar was, de door Joseph Goebbels aangekondigde vergeldingswapens (V-wapens) gemaakt.

Toen in 1943 de nederlaag van het Duitse Rijk zich steeds duidelijker begon af te tekenen, werkten het ministerie van bewapening en de SS nauw samen om alle beschikbare arbeidskrachten voor de totale oorlog te mobiliseren. Daaronder vielen ook concentratiekampgevangenen en dwangarbeiders.

Om de bouwwerkzaamheden te kunnen uitvoeren, deporteerde de SS, mensen uit talrijke landen die door de Duitsers bezet waren. Deze dwangarbeiders werden, dag en nacht, in de mijngangen opgesloten. Velen van hen stierven al na een paar weken vanwege de verschrikkelijke werk- en leefcondities.

In het voorjaar van 1944 werd een bovengronds barakkenkamp gebouwd.

De gevangenen van het kamp waren vooral mannen, maar er bestond ook een kleine groep gevangen vrouwen in het kamp Mittelbau-Dora en in het subkamp Groß Werther.

Er is slechts één vrouwelijke bewaker bekend die in Mittelbau-Dora heeft gewerkt: Lagerführerin (kampbevelhebster) Erna Petermann. Haar gedrag jegens de vrouwelijke gevangenen was zeer wreed; ze behandelde de vrouwen net zoals de mannelijke gevangenen werden behandeld.

Op het (geschatte) totaal van 60.000 gevangenen in Mittelbau-Dora werden er 12.000 doden geteld door de nazi's, maar het ware aantal slachtoffers wordt op ten minste 20.000 geschat. Daarbij worden ook de luchtaanvallen en de dodenmarsen (1945), de evacuatie van het kamp, geteld.

Vandaag de dag is Mittelbau-Dora een gedenkplaats ter herinnering, en doet het dienst als educatiecentrum. Overblijfselen in het voormalige kamp en in de tunnel zijn de stille getuigen van vreselijke misdaden. Permanente en tijdelijke tentoonstellingen moedigen aan tot kritisch onderzoek naar, en tot het besef van, het verleden.

De openstelling van KZ Mittelbau-Dora, geeft hiermee niet alleen een beeld van de ondergrondse dwangarbeid in ploegendienst, maar vooral ook getuigt het van een huidig verzet tegen alle gebeurtenissen die toen plaats hebben gevonden.

Gebeurtenissen die helaas niemand meer terug kan draaien, gebeurtenissen die helaas nog steeds zorgen voor (voor)oordelen, gebeurtenissen die niet verstopt maar aanschouwd moeten kunnen blijven worden.

Mittelbau-Dora, een gedenkplaats waarvan men met de openstelling hoopt bij te dragen dat een ieder beseft dat deze geschiedenis zich nooit meer mag herhalen.

Door op onderstaande afbeelding te klikken vind u uitgebreide (bezoekers)informatie.

KZ Mittelbau-Dora


Een kleine indruk, opdat we nooit vergeten... 

ExternalVideoWidget